
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ عربستان سعودی سالها صدها میلیارد دلار برای ساخت یکی از قدرتمندترین زرادخانههای نظامی خاورمیانه هزینه کرده و آن را با پیشرفتهترین تسلیحات آمریکایی، ازجمله موشکهای پاتریوت و جنگندههای اف-۱۵ تجهیز کرده است. با وجود این، تداوم حملات موشکی و پهپادی اخیر به عمق خاک پادشاهی سعودی (ازجمله فرودگاه بینالمللی ملک خالد در ریاض و مقر شرکت آرامکو در ظهران) بار دیگر به شکلی فاش و بیرحمانه، محدودیتهای این حجم از هزینههای نظامی را عیان ساخته است.
پس از آنکه ریاض باندهای فرودگاه صنعا را بمباران کرد، انصارالله محاصره دریایی کشتیهای سعودی را اعلام، عملیاتی را در سواحل دریای سرخ آغاز و بمباران تأسیسات انرژی عربستان را از سر گرفت
هرچند پدافند هوایی عربستان در جریان درگیریهای ماههای گذشته توانسته بود در برابر موشکهای ایرانی عملکرد خوبی داشته باشد، اما تحلیلگران و کارشناسان نظامی تأکید میکنند ریاض در تطبیق سریع با تغییرات تاکتیکی و فناوریهای جدید بهکاررفته به وسیله انصارالله دچار مشکل شده است. به گفته ناظران، کمبود ذخایر موشکهای رهگیر در منطقه نیز پس ماههای بمبارانهای متوالی، دفاع از این قلمرو پهناور را دشوارتر کرده است.
بلال یوسف صعب، مدیر ارشد اجرایی مؤسسه مشاوره ترندز در واشنگتن و پژوهشگر همکار در اندیشکده چتمهاوس، در این باره گفت: هیچ دفاع کاملی وجود ندارد و همیشه باید منتظر نفوذ به پدافند بود؛ با وجود این، زیرساختهای حیاتی نظیر فرودگاهها نیز باید در زمره اولویتهای اصلی حفاظت قرار گیرند.
بر اساس آمارهای مؤسسه بینالمللی پژوهش صلح استکهلم، عربستان سعودی سال گذشته معادل ۶.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به هزینههای نظامی اختصاص داد که یکی از بالاترین نسبتها در جهان به شمار میرود. این رقم سال ۲۰۱۵ (سال آغاز مداخله نظامی به رهبری محمد بن سلمان در یمن) حتی به ۱۳ درصد نیز رسیده بود؛ جنگی فرسایشی که سازمان ملل متحد آن را به عنوان بدترین بحران انسانی ساخته دست بشر توصیف کرد و در نهایت به آتشبس سال ۲۰۲۲ انجامید.
گرچه آتشبس اولیه برقرار بود، اما دوام نیاورد. پس از آنکه ریاض در ماه ژوئیه باندهای فرودگاه صنعا را بمباران کرد (با این توجیه که قصد جلوگیری از فرود یک هواپیمای ایرانی را دارد)، انصارالله محاصره دریایی کشتیهای سعودی را اعلام، عملیاتی را در سواحل دریای سرخ آغاز کرد و بمباران تأسیسات انرژی عربستان را از سر گرفت.
فرماندهان سعودی سالها تجربه جنگ با انصارالله دارند و کارشناسان نظامی بر این باورند مشکل اصلی، کمبود تخصص نیست. به گفته دیوید دز روش، استاد مؤسسه «ثایر مارشال»، فرماندهان نیروی پدافند هوایی سلطنتی سعودی بسیار توانمندند. مشکل اینجاست که انصارالله سالهای جنگ با ائتلاف سعودی، اسرائیل و آمریکا، درک بسیار بهتری از نحوه نفوذ به رادارهای مدرن و سامانههای رهگیر پیدا کرده است و آتشبس چهارساله نیز فرصتی طلایی برای بازسازی تسلیحاتی آنها فراهم کرد.
طبق ارزیابیهای اطلاعاتی، انصارالله از پهپادهای دوربرد صماد-۲ و صماد-۳ برای شناسایی و ترسیم بُرد سامانههای پدافندی استفاده و سپس با بهکارگیری موشکهای کروز پیشرفتهتر (احتمالاً مبتنی بر موشک قدس-۴) که در ارتفاع پایینتر و با سرعت کمتر پرواز کرده و قابلیت تغییر مسیر دارند، پدافند را دور زدهاند. محمد الباشا، تحلیلگر مسائل امنیتی معتقد است انصارالله و حامیان ایرانیشان درسهای بزرگی از درگیریهای منطقهای با غرب آموخته و نقاط قوت و ضعف سامانههای پدافندی غربی را به خوبی شناسایی کردهاند.
سامانههای پدافندی عربستان شامل شبکهای گسترده از سامانههای پاتریوت، تاد، موشکهای زمینبههوا، پهپادهای رهگیر، تجهیزات جنگ الکترونیک و حتی لیزرهای ضدپدیده ساخت چین است. با وجود این، تحلیلگران تأکید میکنند موجودی موشکهای رهگیر متغیری بحرانی است. از ماه فوریه تاکنون، کشورهای حوزه خلیج فارس برای دفع حملات موشکی بهطور گسترده از پاتریوت و تاد استفاده کردهاند و ذخایر فعلی بهشدت کاهش یافته است؛ تا جایی که ایالات متحده نیز به متحدان خود درباره محدودیت شدید در تأمین موشکهای رهگیر هشدار داده است.
دز روش عنوان کرد، گستردگی جغرافیا و نیاز به دفاع در برابر تهدیدات همزمان از شرق (ایران) و جنوب (یمن)، ارتش عربستان را ناچار ساخته است نیروهای پدافندی خود را تقسیم کند. رابرت تولاست، پژوهشگر اندیشکده «روسی» نیز میگوید، با برنامهریزی مناسب، انصارالله میتواند با انبوهی از تسلیحات، حتی پیشرفتهترین پدافندها را زیر فشار بگذارد؛ چالشی که امروزه اوکراین، اسرائیل و آمریکا نیز با آن دستوپنجه نرم میکنند.
گستردگی جغرافیا و نیاز به دفاع در برابر تهدیدات همزمان از شرق و جنوب، ارتش عربستان را ناچار ساخته است نیروهای پدافندی خود را تقسیم کند
ساشا بروخمان، پژوهشگر مؤسسه بینالمللی مطالعات راهبردی (IISS) در بحرین گفت، راهبرد انصارالله مبتنی بر تخلیه و فرسایش منابع پدافندی است؛ آنها با حملات مداوم به یک نقطه، پادشاهی سعودی را ناچار میکنند منابع کمیاب خود را جابهجا کند تا در نهایت نقطهای دیگر را هدف قرار دهند.
برای مقابله با این روند، عربستان به کمک متحدانش روی آورده است. فرانسه اعلام کرده برای حفاظت از ترمینال نفتی ینبع نیرو و رادار اعزام میکند، بریتانیا سوخترسان هوایی فرستاده است و کشورهای پاکستان و ترکیه نیز بر اساس پیمانهای دفاعی جدید، جنگندهها و توانمندیهای نظامی خود را برای کمک به ریاض گسیل داشتهاند.
با وجود این، شریک اصلی دفاعی عربستان یعنی ایالات متحده، موضعی مبهم اتخاذ کرده است. با وجود تماس تلفنی ماه گذشته بن سلمان با دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا، واشنگتن همچنان درباره مداخله مستقیم تردید دارد؛ رویکردی که هرچند کمکهای اطلاعاتی و هدفگیری ادامه دارد، اما در ریاض مایه نارضایتی شده است. جان آلترمن، از مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS) گفت: آمریکا همواره حامی قدرتهای ضعیفتر در برابر قدرتهای قویتر بوده، اما به خاطر آوردن زمانی که ایالات متحده برای دفاع از قدرتهای قوی در برابر بازیگران ضعیفتر وارد میدان شده باشد، بسیار دشوار است.